E-kütüphaneGOSI · Çalışma kitabıRead in English

Bul, sakla, kontrol et

Bölüm 07 / 18

Nerede? Ne zaman?

Bir yer bulmak, tarihi de bulduğun anlamına gelmez.

Tek binaya takılma

Benzer kapılar birçok şehirde olur. Kapının yol, durak ve köşeye göre yerini karşılaştır. Harita fotoğrafının tarihini kontrol et. Eski bir tabela bugün yerinde olmayabilir. GPS etiketi de hata içerebilir.

Zamanları ayır

Event time olayın zamanıdır. Capture time görüntünün çekildiği zamandır. Upload time paylaşım zamanıdır. Collection time senin kayıt aldığın zamandır. Saat dilimini yaz. Asıl saati koru; UTC dönüşümünü yanına ekle.

Şekil 07 · DiagramÇalışma çizimi

Aynı kayıt, iki ayrı soru

Aynı kayıt, iki ayrı soru. Yer → yol + bina + harita. Zaman → tarih + saat + bağlamBüyüt
Yer için güçlü kanıt, zaman için de güçlü kanıt demek değildir.CSINT Research · Ahmet Göker
Metinle oku
  • Yer → yol + bina + harita
  • Zaman → tarih + saat + bağlam

İki dilde de aynı terimler

Bu kelimeleri tanı

Geolocation
Görüntünün yerini bulma veya tahmin etme.
Chronolocation
Görüntünün zamanını bulma veya tahmin etme.
UTC
Ortak bir zaman referansı.
Clock drift
Bir saatin zamanla ileri veya geri kayması.
Transcription / Translation
Sesi yazıya çevirme / dili başka dile çevirme.

Küçük bir örnek

Birlikte yapalım

Fotoğraf 14.00’te paylaşıldı. Duvardaki saat 11.00 gösteriyor. Bu iki bilgi tek başına çekim saatini belirlemez.

  1. Yolun ve binaların yerleşimini bir haritayla karşılaştır.

  2. Çekim, paylaşım ve kayıt zamanlarını ayrı satırlara koy.

  3. Gölgeyi veya hava durumunu ek ipucu olarak kullan. Kesin olmayan tarihi kesin yazma.

Araştırma notlarımdan · Gerçek kayıt

Beyrut: Fotoğrafın üç tarihi

Bir sayfanın üstündeki tarih kolay görünür. Ama o tarih her zaman çekim tarihi değildir. Burada tarihleri ayrı satırlarda tutuyorum.

ISS063-E-67994

Uluslararası Uzay İstasyonu’ndan Beyrut kıyısı
NASA / ISS fotoğrafı. Çekim: 11 Ağustos 2020. Olayın gerçekleştiği anı göstermez.NASA / International Space StationNASA media use guidelines

Kaydı oku

  1. Çekim: 11 Ağustos 2020. NASA bunu fotoğraf açıklamasında veriyor.
  2. Yayın: 12 Ağustos 2020. Sayfanın tarihi bu.
  3. Yerel kayıt: 15 Eylül 2026. Kaynak dosyasını sakladığımız gün bu.

Yazabileceğim sonuç

Raporda çekim ve yayın tarihini ayrı yazarım. Kayıt tarihini de kaynak notuna eklerim.

Burada duruyorum

Bu fotoğraf konum bağlamı verir. Patlama anını veya tek tek binaların hasarını göstermez.

NASA · Beirut, LebanonKaynakları karşılaştırdığım yazıyı oku

Bunlar kamuya açık gerçek kayıtlar. Görseller okumak için boyutlandırıldı; görüntülere yeni ayrıntı üretilmedi.

Notu kapat. Önce kendin düşün.

Şimdi sen

Whisper bir konuşmada ‘açık’ yazdı. Bu sözü rapora doğrudan alır mısın?

Açıklamayı oku

Önce sesi dinle. ‘Açık değil’ gibi bir ifade eksik yazılmış olabilir. Önemli kelimeyi ve bağlamı kontrol et.

Okuma kaydı

Yalnızca bu tarayıcıda saklanır. Bu işaretler sınav sonucu değildir.

Kaynaklar

Çalışma notlarımı temel aldım ve yeni alıştırmalar yazdım. Kaynak PDF burada dağıtılmaz.

Kaynaklar ve haklar hakkında
© 2026 Ahmet Göker · CSINT Research. Özgün metin ve çizimler için tüm hakları saklıdır. Kanunun izin verdiği kullanımlar dışında, izin almadan kopyalamayın veya yeniden yayımlamayın. Kitabın bağlantısını paylaşabilirsiniz. Başkalarına ait adlar ve kaynaklar kendi sahiplerine aittir.