İncelenen İddia
4 Ağustos 2020’deki patlamanın ardından yayımlanan bu haritaya bakarak tek tek binaların yıkıldığını söyleyebilir miyiz? Yanıt, renklerin nasıl üretildiğine ve her hücrenin ne kadar alanı kapsadığına bağlı.
Kısa Bulgular
- Renkli alanlar, patlama öncesi ve sonrası radar kayıtlarındaki değişimden üretildi.
- NASA’nın açıklamasına göre her renkli hücre 30 × 30 metrelik bir alanı temsil ediyor.
- UNOSAT ayrı uydu fotoğraflarında hasar görüyor, ancak sahadan doğrulamaya ihtiyaç olduğunu belirtiyor.
Fotoğraf ve hasar haritası
4 Ağustos 2020’de Beyrut limanındaki patlama, çevrede ağır hasara yol açtı. Ardından ARIA ve Singapur Dünya Gözlemevi ekibi, uydu kayıtlarından bir hasar haritası hazırladı. Harita, inceleme ve yardım çalışmalarında bakılacak alanları belirlemeye yardımcı olmak için kullanılıyor.
Aşağıdaki görüntü ise 11 Ağustos’ta Uluslararası Uzay İstasyonu’ndan çekilmiş bir fotoğraf. Kıyıyı ve limanın şehir içindeki yerini görmek için işe yarıyor. Daha sonra inceleyeceğimiz haritadaki renkler, fotoğrafta görülen yüzey renklerinden farklı olarak radar analizinden geliyor.
NASA/JPL - NASA Maps Beirut Blast Damage (7 August 2020)NASA - Beirut, Lebanon (12 August 2020)
Liman çevresindeki renkler nasıl oluştu?
Radar, uydunun bir sinyal gönderip geri dönüşünü ölçmesiyle çalışıyor. Yüzeydeki değişimler bu dönüşü etkileyebiliyor. ARIA ve Singapur Dünya Gözlemevi ekibi, patlama öncesi ve sonrası kayıtları karşılaştırarak olası hasar alanlarını çıkardı. NASA Earth Observatory, kullanılan dönemi 29 Temmuz–5 Ağustos 2020 olarak veriyor.
Haritadaki liman ayrıntısına yaklaştığımızda kırmızı ve turuncu işaretlerin burada yoğunlaştığı görülüyor. Ekiplerin daha yakından bakacağı bir alanı seçmek için bu bilgi yararlı. Bir binanın durumunu anlamak içinse daha ayrıntılı kayıt gerekiyor.
NASA/JPL - NASA Maps Beirut Blast Damage (7 August 2020)NASA Earth Observatory - Scientists Map Beirut Blast Damage (11 August 2020)
30 metrelik bir hücreye neler sığar?
NASA’nın ürün açıklamasına göre her renkli hücre 30 metreye 30 metrelik bir alanı kapsıyor. Bu alan bir yapının parçasını, birkaç yapıyı veya aralarındaki boşluğu içine alabilir. Dolayısıyla haritadaki bir kırmızı hücreyi bir yıkılmış bina olarak sayamayız.
Videodaki yakınlaştırma, bu hücreleri daha rahat görmenizi sağlıyor. Kaynakta seçilemeyen duvar veya bina sınırları büyütünce ortaya çıkmıyor. Haritanın renksiz bıraktığı bir yer için de yalnız bu kayda bakarak hasarsız veya güvenli diyemeyiz.
NASA Earth Observatory - Scientists Map Beirut Blast Damage (11 August 2020)
UNOSAT’ın fotoğraflarında ne görülüyor?
UNOSAT’ın 5 Ağustos tarihli ön raporunun üçüncü sayfasında, 31 Temmuz ve 5 Ağustos WorldView-2 fotoğrafları yan yana duruyor. Raporda depolardaki görünür değişimler işaretlenmiş. Bu değerlendirme, ARIA haritasından ayrı görüntülere dayanıyor.
Raporun dördüncü sayfasında küçük hasarların uzaydan görünmeyebileceği ve bulguların henüz sahadan doğrulanmadığı yazıyor. Fotoğraflar liman çevresindeki hasarı desteklese de ARIA haritasının her hücresini doğrulamıyor. DigitalGlobe telifli görüntüler raporda görülebilir; buraya kopyalamak yerine özgün belgeye bağlantı verdik.
UNOSAT - Preliminary Satellite-Derived Damage Assessment (5 August 2020), PDF
Bu karşılaştırmadan ne çıkarabiliriz?
Harita, olası hasarın liman çevresinde yoğunlaştığını göstererek incelemeye nereden başlanabileceğini anlatıyor. Her binanın durumunu, patlamanın nedenini ya da sorumluluğu belirlemek için bu görselin dışında kanıtlar gerekir.
Burada ARIA/EOS ekibinin hazırladığı haritanın tarihlerini ve ölçeğini, UNOSAT raporundaki gözlemlerle karşılaştırdık. NASA Earth Observatory görseli aynı ARIA analizinin başka bir sunumu; onu ikinci bir doğrulama olarak saymadık. Ham radar verisini yeniden işlemedik. Görsellerin kaynakları ve kurguda yapılan işlemler kaynak paketinde yer alıyor.
NASA/JPL - NASA Maps Beirut Blast Damage (7 August 2020)NASA Earth Observatory - Scientists Map Beirut Blast Damage (11 August 2020)UNOSAT - Preliminary Satellite-Derived Damage Assessment (5 August 2020), PDFNASA - Images and Media Usage GuidelinesNASA/JPL - Image Use Policy
Sınır ve Belirsizlik
UNOSAT raporu da bir ön değerlendirme. Haritadaki renkler ve uydu fotoğrafları, bina bazında bir hasar tespitinin veya yerinde güvenlik incelemesinin yerine geçmiyor.
Kaynaklar
- NASA/JPL - NASA Maps Beirut Blast Damage (7 August 2020)ARIA/EOS ürün açıklaması ve atıflar.
- NASA Earth Observatory - Scientists Map Beirut Blast Damage (11 August 2020)29 Temmuz–5 Ağustos aralığı ve 30 × 30 metre hücre açıklaması.
- NASA - Beirut, Lebanon (12 August 2020)Fotoğraf 11 Ağustos 2020 tarihli; sayfa yayını bir gün sonra.
- UNOSAT - Preliminary Satellite-Derived Damage Assessment (5 August 2020), PDF3. sayfadaki karşılaştırma ve 4. sayfadaki sınırlamalar incelendi. Telifli optik görüntüler yeniden yayımlanmadı.
- NASA - Images and Media Usage GuidelinesNASA medya kullanım koşulları: atıflı, bilgilendirici kullanım; kurum onayı ima edilmez.
- NASA/JPL - Image Use PolicyAtıflı kullanım ve kurum onayı ima etmeme koşulları.