E-kütüphaneGOSI · Çalışma kitabıRead in English

Bul, sakla, kontrol et

Bölüm 06 / 18

Fotoğrafa üç kez bak

Önce ne gördüğünü söyle. Sonra dosyaya ve paylaşımın hikâyesine bak.

Görsel, dosya, bağlam

Fotoğrafta bir kapı, bir saat ve bir tabela var. Bu gözlemdir. Dosya katmanında boyut ve EXIF bulunabilir. Bağlam katmanında kim paylaştı, ne zaman, ne dedi soruları vardır. Üçünü birlikte kontrol et.

Bir sonuç her şeyi söylemez

EXIF değişebilir veya silinebilir. EXIF yoksa ‘sahte’ deme. Reverse image search sonuç vermeyebilir. AI detector yanılabilir. Geçerli C2PA imzası, resimdeki olayın veya altındaki yazının doğru olduğunu tek başına göstermez.

Şekil 06 · MindmapÇalışma çizimi

Fotoğrafı incele

Fotoğrafı incele. Content. Technical. ContextBüyüt
Content: Ne görünüyor? Technical: Dosyada ne var? Context: Kim, ne zaman paylaştı?CSINT Research · Ahmet Göker
Metinle oku
  • Content
  • Technical
  • Context

İki dilde de aynı terimler

Bu kelimeleri tanı

Metadata / EXIF
Dosya hakkında bilgi / fotoğraflarda kullanılan bir metadata biçimi.
Reverse image search
Görselden benzer veya eski kopyaları arama.
Provenance
Bir içeriğin kaynağı ve geçmişi.
C2PA / Content Credentials
İçeriğe bağlı, imzalı geçmiş bilgileri.

Küçük bir örnek

Birlikte yapalım

Bir paylaşım ‘Bugün Liman’ın önünde’ diyor. Aynı fotoğrafın geçen yılki kopyasını buldun.

  1. Yeni paylaşımı ve eski kopyayı kaynaklarıyla sakla.

  2. Kapı, gölge ve küçük ayrıntıları karşılaştır. Gerçekten aynı görüntü mü?

  3. Eski kayıt güvenilir ise ‘bugün çekildi’ iddiasına uymadığını yaz. İlk fotoğrafçıyı bilmiyorsan belirt.

Araştırma notlarımdan · Gerçek kayıt

Süveyş: Önce iki görüntüye bak

Aynı bölgenin iki tarihteki görüntüsüne bak. Önce gördüğün değişimi söyle. Nedenini kaynak yazısını okuduktan sonra tartış.

11 Mart 2021

Süveyş Körfezi’nin 11 Mart 2021 tarihli uydu görüntüsü
NASA’nın karşılaştırmasındaki daha erken görüntü.NASA Earth Observatory / Lauren Dauphin and Joshua Stevens; USGS Landsat / Suomi NPP VIIRSNASA media use guidelines

27 Mart 2021

Süveyş Körfezi’nde bekleyen gemilerin görüldüğü 27 Mart uydu görüntüsü
Daha sonraki görüntü. Denizde daha çok gemi izi görülüyor.NASA Earth Observatory / Lauren Dauphin and Joshua Stevens; USGS Landsat / Suomi NPP VIIRSNASA media use guidelines

Kaydı oku

  1. Kıyı biçimini eşleştir. Aynı bölgeye baktığını kontrol et.
  2. Tarihleri ayrı yaz. Daha çok gemi görülmesi bir gözlem; her geminin kimliği ayrı bir soru.

Yazabileceğim sonuç

Bu iki kayıt, bekleyen gemilerin görünümünü karşılaştırmaya yardım ediyor.

Burada duruyorum

Bu küçük görüntülerden kesin gemi sayısı veya gemilerin kimliği çıkarılmaz.

NASA Earth Observatory · Traffic Jam on the Suez CanalKaynakları karşılaştırdığım yazıyı oku

Bunlar kamuya açık gerçek kayıtlar. Görseller okumak için boyutlandırıldı; görüntülere yeni ayrıntı üretilmedi.

Notu kapat. Önce kendin düşün.

Şimdi sen

Görselde C2PA bilgisi yok. AI ile yapılmış diyebilir misin?

Açıklamayı oku

Hayır. Bilgi hiç eklenmemiş veya sonradan silinmiş olabilir. Görseli, dosyayı ve kaynak geçmişini kontrol et.

Okuma kaydı

Yalnızca bu tarayıcıda saklanır. Bu işaretler sınav sonucu değildir.

Kaynaklar

Çalışma notlarımı temel aldım ve yeni alıştırmalar yazdım. Kaynak PDF burada dağıtılmaz.

Kaynaklar ve haklar hakkında
© 2026 Ahmet Göker · CSINT Research. Özgün metin ve çizimler için tüm hakları saklıdır. Kanunun izin verdiği kullanımlar dışında, izin almadan kopyalamayın veya yeniden yayımlamayın. Kitabın bağlantısını paylaşabilirsiniz. Başkalarına ait adlar ve kaynaklar kendi sahiplerine aittir.