Dosya 08 / Afet doğrulama

Afet görüntüsü doğrulama

Bir afet sonrası paylaşılan fotoğraf veya videonun gerçekten o afetin ardından çekilip çekilmediğini arşiv ve tersine görsel aramayla doğrula.

Gerçek vaka dayanağı: 2023 Türkiye-Suriye depremleri sonrası eski fotoğrafların yeni afet görüntüsü gibi dolaşıma girmesi.

Başlangıç20-35 dkAFP Fact Checkafetfotoğraftersine arama

Veri paketi

01
Afet etiketiyle paylaşılan fotoğraf veya kısa video
02
Görseldeki kişi, bina, enkaz, hava ve çevre ipuçları
03
Tersine görsel arama ve eski haber/arşiv sonuçları
04
Afetin resmi tarih ve konum bilgisi

Görev

01
Görselin daha eski kopyasını ara ve yayın tarihini not et.
02
Eski kopyadaki bağlam ile yeni iddiayı karşılaştır.
03
Görsel doğru afetle ilişkili değilse bunu mağduriyet sömürüsü riskini de belirterek yaz.

İpucugizli

01
Afet dönemlerinde duygusal fotoğraflar hızla bağlam değiştirir.
02
Görselin gerçek olması, yeni afete ait olduğu anlamına gelmez.
03
Eski haber başlığı ve fotoğraf ajansı bilgisi güçlü bağlam kanıtıdır.

Cevap anahtarıgizli

01
Doğru sonuç, görselin eski veya başka bağlama ait olduğunu eski yayın tarihiyle göstermektir.
02
AFP örneğinde bazı fotoğraflar 2023 depremiyle ilişkilendirilmiş olsa da daha eski bağlamlara dayanıyordu.
03
Rapor sonucu: 'Görsel afet bağlamında yeniden dolaşıma girmiş; yeni olayı kanıtlamıyor.'

Hatalı analiz örneği

Fotoğrafta enkaz var ve açıklamada deprem yazıyor; o halde son depremden olmalı.

Doğru rapor örneği

Tersine arama görselin afet tarihinden önce başka bir bağlamda yayınlandığını gösteriyor. Fotoğraf gerçek olabilir; ancak yeni afetin görsel kanıtı değildir. Paylaşım, bağlamı değiştirilmiş eski içerik olarak işaretlenmelidir.